'Öz Bakım' küresel çapta 200 milyar sterline, Türkiye'de ise 1 milyar sterline ulaşan tüketici sağlığı pazarına sahip. Ve giderek daha da kritik bir kavram haline geliyor. Nüfusun yaşlanması, sağlık hizmetlerine erişimin değişen dinamikleri ve sistem üzerindeki artan yük, bireyleri kendi sağlıklarını daha çok yönetmeye yönlendiriyor. Küresel bir ilaç ve tüketici sağlığı şirketinin Türkiye ayağı tarafından 'Türkiye Öz Bakım Araştırması' yapıldı. Prof. Dr. Barkın Berk danışmanlığındaki araştırmanın sonuçları dün açıklandı. Çalışma kapsamında Türkiye'yi temsil eden 2 bin 8 kişiyle nicel web anketleri yapılırken, 72 katılımcıyla çevrim içi görüşmeler gerçekleştirildi. Araştırma, 2022-2025 yılları arasında sosyal medya platformları ve forumlarda öz bakım üzerine yapılan organik paylaşımların sosyal dinleme yöntemiyle analiz edilmesiyle desteklendi. Eczacı araştırması ise; Türkiye genelinde farklı eczane tiplerini temsil eden 301 eczacıyla karma yöntemli anketler ve 6 büyük şehirden 9 eczacıyla yapılan derinlemesine nitel görüşmelerden oluşuyor.
KADINLAR DAHA İLGİLİ
Öz bakım kavramı tüketiciler tarafından çoğunlukla yorgunluk veya rahatsızlık baş gösterdiğinde devreye giren, tepkisel ve 'daha iyi hissetmek için yapılan küçük şeyler' olarak algılanıyor. Konuya yaklaşım cinsiyetlere göre de farklılaşıyor; erkekler öz bakımı sistemin çökmesini önleyici bir bakım olarak görürken, kadınlar süreci duygusal ve zihinsel refahı da içeren bir geliştirme ve seviye atlatma aracı olarak değerlendiriyor.
DİŞ VE CİLT BAKIMI ÖN SIRADA
Öz bakım olarak değerlendirilen en temel eylemlerin başında sırasıyla ağız-diş bakımı, cilt bakımı ve psikolojik iyi hali koruma geliyor. Bu odakları bakımlı görünmek ve fiziksel aktivite takip ediyor. Son bir ayda en sık yapılan öz bakım davranışı su tüketimine dikkat etmek olurken, bunu dengeli beslenmek, yürüyüş yapmak ve gıda takviyesi kullanmak izliyor. Toplumun uyku süresi 7 saat olarak ölçülürken, daha iyi hissetmek için en yaygın tercih edilen aktivite ise yürüyüş.
ACİL SERVİSLER 'HIZLI ÇÖZÜM NOKTASI' OLARAK GÖRÜLÜYOR
Öz bakım farkındalığındaki eksiklik, kamusal sağlık altyapısı üzerinde de doğrudan bir baskı yaratıyor. Toplumun yüzde 50'si şiddet seviyesi ne olursa olsun, her sağlık sorununda doğrudan acil servise başvurabileceğini belirtiyor. Semptomları birinci basamak sağlık hizmetleri veya doğru öz bakım adımlarıyla yönetmek yerine acil servislerin 'hızlı çözüm noktası' olarak görülmesi, hastanelerin acil bölümlerinde ciddi bir yoğunluğa yol açıyor. Bu durum, acil servislerin öncelikli amacının dışına çıkmasına neden olurken, sağlık sistemi üzerindeki yükü artıran faktörlerden biri olarak öne çıkıyor.
EN ÇOK DOKTOR VE ECZACIYA GÜVENİYORUZ
Sağlık ile ilgili konularda en çok güvenilen bilgi kaynakları doktorlar (yüzde 84) ve eczacılar (yüzde 79) olurken; sosyal medya (yüzde 12) ve fenomenler (yüzde 9) en az güvenilen mecralar olarak öne çıkıyor. Yapay zekâ araçlarını kullananlar arasında ise sağlık alanındaki en yaygın kullanım, hastalık ve semptomları yorumlatmak; bunu uyku, stres ve beslenme gibi konularda yaşam tarzı önerileri almak ve tedavi tavsiyesi istemek izliyor.
ENERJİ VE ZİNDELİK VEREN TAKVİYELER ÖN PLANDA
Gün içindeki enerji seviyesini yeterli bulanların oranı yalnızca yüzde 24'te kalırken; tüketicilerin yüzde 52'si günlük zindelik ve enerji seviyelerini desteklemek adına vitamin ve takviyelere başvuruyor. En çok tercih edilen içeriklerde D Vitamini, B12, C Vitamini ve magnezyum başta geliyor. Eczacı araştırmasına göre pandemi sonrası dönemde gıda takviyelerine olan talep ise yüzde 90 ile rekor seviyeye ulaştı.
EN SIK YAŞANAN SAĞLIK SORUNU SOĞUK ALGINLIĞI
Tüketicilerin son bir yılda en sık yaşadığı sorunlarının başında soğuk algınlığı/ grip, kas/eklem ağrıları ve baş ağrısı/migren geliyor. Ağrı kesiciler yüzde 69 ile en otomatik ve düşük eforlu alışkanlık ürünü iken; soğuk algınlığı ilaçları yüzde 56 ile hayat kesintiye uğradığında kullanılan 'kriz ürünleri' olarak konumlanıyor.
