TÜBİTAK EP PerMed 2027 Çağrısı: Hücre ve Gen Tedavilerinde Yeni Dönem Başvuruya Açıldı
Kişiselleştirilmiş tıp alanında çığır açması beklenen hücre ve gen tedavileri için TÜBİTAK destekli yeni bir uluslararası çağrı başvuruya açıldı. Araştırmacılar, 2027 yılına kadar sürecek başvuru takvimiyle yenilikçi projelerini hayata geçirme fırsatı bulacak.
TÜBİTAK'tan edinilen bilgiye göre, Kişiselleştirilmiş Tıp için Avrupa Ortaklığının (EP PerMed) 'Kişiselleştirilmiş Tıp Yaklaşımı için Hücre ve Gen Tedavileri (CGT4PM2027)' başlıklı 2027 yılı çağrısı, araştırma camiasında büyük bir heyecan yarattı. Bu çağrı, kişiselleştirilmiş tıp yaklaşımları çerçevesinde insan sağlığına yönelik yenilikçi hücre ve gen tedavilerinin geliştirilmesini amaçlayan araştırma projelerine kapı aralıyor. Söz konusu destek mekanizması, mevcut standart tedavilere kıyasla daha yüksek etkinlik, gelişmiş güvenlilik ve daha uzun süreli etki sunabilecek yenilikçi tedavilerin geliştirilmesini ve doğrulanmasını hedefliyor. Bu noktada, özellikle daha önce tedavi edilemeyen hastalıklara yönelik çözümlerin de bu kapsamda ele alınması planlanıyor. Hastalıkların altında yatan biyolojik ve genetik nedenlere odaklanan yaklaşımların kişiselleştirilmiş tıp uygulamalarıyla ilişkilendirilmesi ve klinik uygulamaya aktarılması desteklenecek. Böylece, laboratuvar ortamındaki bulguların doğrudan hasta yararına dönüştürülmesi süreci hız kazanacak.
Çağrı kapsamında araştırmacılar, tüm hastalık alanlarında proje önerebilecek. Başvurularda somatik hücre, gen, birleşik hücre ve gen tedavileri veya yeni biyolojik ürünlere yönelik yaklaşımlardan en az birinin kullanılması şartı aranıyor. Kök hücreler, organoidler ve bağışıklık sistemi hücrelerinin tedavi amacıyla kullanılması ile gen eklenmesi, değiştirilmesi veya baskılanmasına yönelik çalışmalar desteklenecek. Hastaya uygulanmadan önce genetik olarak değiştirilmiş hücrelerle geliştirilen tedaviler de çağrıya konu olabilecek. Ayrıca mRNA ve diğer nükleik asit temelli yöntemler ile gen temelli tedavilerde taşıyıcı olarak kullanılan hücre dışı veziküllere (kesecikler) yönelik araştırmalar da destek kapsamında değerlendirilecek. Projelerde insan hücre kültürleri, organoidler, çip üzerinde organ sistemleri veya hayvan modelleri gibi uygun klinik öncesi modellerin kullanılması, sağlam ön veriler sunulması ve klinik uygulamaya geçiş için uygulanabilir bir yol haritası ortaya konulması bekleniyor. Tedavi yanıtının ve olası yan etkilerin öngörülmesi, doz optimizasyonu, yeni üretim ve uygulama yöntemleri ile güvenlilik ve etkinliğin değerlendirilmesine yönelik çalışmalar, kişiselleştirilmiş hücre ve gen tedavileriyle açık bağlantı kurulması şartıyla projelere dahil edilebilecek. Bu düzenlemeler, araştırmaların klinik öncesi aşamadan itibaren disiplinler arası bir yaklaşımla ele alınmasını teşvik ediyor.
Projeler en fazla 36 ay sürecek. Çağrıya, Türkiye'den yükseköğretim kurumları, eğitim ve araştırma hastaneleri, araştırma altyapıları, diğer kamu kurum ve kuruluşları ile Türkiye'de yerleşik, ticaret sicil belgesi bulunan sermaye şirketleri başvurabilecek. Konsorsiyumlarda, çağrıya katılan Avrupa Birliği (AB) üyesi veya Ufuk Avrupa Programı ile ilişkili en az 3 farklı ülkeden, kendi fonlayıcı kuruluşlarından destek almaya uygun ve destek talep eden en az 3 bağımsız ortak bulunması gerekecek. Proje süresi, en fazla 36 ay olacak. Bir proje kapsamında, Türkiye'deki ortakların TÜBİTAK'tan talep edebileceği toplam katkı, kurum hissesi ve proje teşvik ikramiyesi hariç, 200 bin avroyu aşamayacak. Yürütücü kuruluş başına üst sınır yükseköğretim kurumları, eğitim ve araştırma hastaneleri, araştırma altyapıları ve diğer kamu kurum ve kuruluşları için 100 bin avro, özel kuruluşlar için 200 bin avro olarak uygulanacak. Kabul edilen bütçe üzerinden yükseköğretim kurumları, eğitim ve araştırma hastaneleri, araştırma altyapıları ve diğer kamu kuruluşlarına yüzde 100, KOBİ'lere yüzde 75, büyük ölçekli özel kuruluşlara yüzde 60 destek sağlanacak. Özel kuruluşların personel, seyahat, danışmanlık, hizmet alımı, alet, makine, teçhizat, yazılım, yayın ve sarf malzemesi giderleri desteklenebilecek. Uluslararası proje ortaklarından alınacak danışmanlık ve hizmetler, destek kapsamı dışında tutulacak. Bu finansal çerçeve, özellikle KOBİ'ler ve büyük ölçekli firmalar için Ar-Ge faaliyetlerini teşvik edici bir nitelik taşıyor.
Uluslararası başvurular 20 Ocak'ta sona erecek. Uluslararası kısa proje önerileri, proje koordinatörleri tarafından İngilizce hazırlanarak, 20 Ocak 2027'ye kadar çağrı sekretaryasına sunulacak. Türkiye'deki ortakların ayrıca TÜBİTAK'a yapacağı birinci aşama ulusal başvurularını, 27 Ocak 2027'ye kadar tamamlaması gerekecek. İlk aşama sonuçlarının, 9 Nisan 2027 civarında açıklanması öngörülürken, ikinci aşamaya davet edilen konsorsiyumlar kapsamlı uluslararası proje önerilerini 25 Mayıs 2027'ye kadar iletebilecek. Bu doğrultuda, söz konusu projelerin Aralık 2027'de başlaması öngörülüyor. Bu takvim, araştırmacıların uzun soluklu ve kapsamlı projeler için planlama yapmasına olanak tanırken, uluslararası iş birliklerini de güçlendiriyor.
Bu haber, bugünkü tarih itibarıyla Personelsaglik.NET yazarı CEREN YILDIZ tarafından derlenmiş ve aktarılmıştır. Sağlık sektörü açısından değerlendirildiğinde, bu tür çağrıların sağlık çalışanları ve kurumları üzerinde olumlu etkileri olabilir; zira yenilikçi tedavilerin geliştirilmesi, hastalara daha etkili çözümler sunma potansiyeli taşırken, aynı zamanda araştırma kapasitesini artırarak sağlık sisteminin genel kalitesine katkıda bulunabilir. Ancak, finansal desteklerin ve bürokratik süreçlerin karmaşıklığı, bazı küçük ölçekli kuruluşlar için zorluk yaratabilir ve bu durum, kaynakların adil dağılımı konusunda dikkatli olunmasını gerektirebilir.
