Dekanların Eğitim Kooperatifi Yönetimindeki Görevi 657 Sayılı Kanun'a Aykırı Bulundu
Sayıştay'ın Erciyes Üniversitesi 2025 Yılı Denetim Raporu'nda, öğretim elemanlarının eğitim kooperatifi yönetim ve denetim kurullarında görev almasının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na aykırı olduğu tespit edildi. Aynı bulgu 2017, 2018 ve 2024 raporlarında da yer almasına rağmen bugüne kadar hiçbir idari işlem yapılmadığı vurgulandı.
Sayıştay Başkanlığı tarafından TBMM'ye sunulan Erciyes Üniversitesi 2025 Yılı Denetim Raporu, üniversite öğretim elemanlarının S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi'nin yönetim ve denetim kurullarında görev almasına ilişkin bulguyu bir kez daha gündeme taşıdı. Raporda, 23 ortaklı kooperatifin 22 ortağının üniversitenin öğretim elemanı olduğu belirtildi. Yönetim kurulu başkanlığını bir dekan yürütürken, diğer iki üyenin bir profesör ve bir doktor öğretim üyesi olduğu kaydedildi. Denetim kurulu üyelerinden birinin başka bir dekan, diğerinin ise profesör olduğu tespit edildi.
Kooperatifin ana sözleşmesi, eğitim kurumu açmanın yanı sıra kantin, lokal, sosyal tesis, kafeterya, otopark, spor ve gençlik merkezi inşa etme, kiralama, kiraya verme ve işletme yetkisi de tanıyor. Sayıştay'a göre 657 sayılı Kanun'un 28'inci maddesi, memurların yalnızca yapı, kalkınma ve tüketim kooperatiflerinin yönetim, denetim ve disiplin kurullarında görev almasına izin veriyor. Erciyes'teki kooperatif ise ana sözleşmesine göre bir eğitim kooperatifi olduğundan bu istisnanın kapsamına girmiyor.
Kooperatifin Yönetim Kurulu Başkanı Bir Dekan
Raporda kooperatifin yönetim yapısı ayrıntılı biçimde aktarıldı:
'Yapılan incelemelerde, 23 üyesi bulunan kooperatifin 22 üyesinin Üniversitenin öğretim elemanlarından olduğu, hali hazırda yönetim kurulu başkanının dekan, diğer iki üyesinin profesör ve öğretim üyesi doktor olduğu, denetim kurulu üyelerinden birinin dekan, diğerinin profesör olduğu, Kooperatifin disiplin kurulunun bulunmadığı tespit edilmiştir.'
Kooperatifin ana sözleşmesine göre amacı, 5580 sayılı Özel Eğitim Kurumları Kanunu'na uygun olarak ortaklarının eğitim-öğretim ve araştırma ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurum açmak ve işletmek olarak belirlenmiş. Ancak faaliyet konuları bununla sınırlı kalmıyor. Ana sözleşmenin 6'ncı maddesine göre kooperatif, 'kantin işletmeleri, lokal, sosyal tesis, kafeterya, otopark, spor ve gençlik merkezleri ve benzeri tesisleri' inşa edebiliyor, kiralayabiliyor, kiraya verebiliyor, satın alabiliyor, satabiliyor ve işletebiliyor.
657 Sayılı Kanun'un 28'inci Maddesi Ne Diyor?
Sayıştay, konunun hukuki dayanağını ayrıntılı biçimde ortaya koydu. 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu'nun 20'nci maddesine göre bu Kanun'da hüküm bulunmayan hallerde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uygulanıyor. Sayıştay'a göre 2547 ve 2914 sayılı kanunlar öğretim elemanlarının yalnızca meslekleriyle ilgili faaliyetlerini düzenliyor. Bunun dışında kalan konularda 657'nin 28'inci maddesi geçerli.
657 sayılı Kanun'un 'Ticaret ve diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunma yasağı' başlıklı 28'inci maddesi memurlara ticari faaliyet yasağı getiriyor. Ancak maddede şu istisna yer alıyor:
'Memurların üyesi oldukları yapı, kalkınma ve tüketim kooperatifleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve kanunla kurulmuş yardım sandıklarının yönetim, denetim ve disiplin kurulları üyelikleri ile özel kanunlarda belirtilen görevler bu yasaklamanın dışındadır.'
Sayıştay bu hükmü şöyle yorumladı: Kanun memurlara yalnızca yapı, kalkınma ve tüketim kooperatiflerinin kurullarında görev alma imkanı tanıyor. Diğer kooperatif türlerinin yönetim, denetim ve disiplin kurullarında yer almak ise yasak. S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi ana sözleşmesine göre bir eğitim kooperatifi ve bu üç türden hiçbirine girmiyor.
Üniversitenin Savunması: 'Öğretim Elemanları Memur Değil'
Üniversite, Sayıştay'a verdiği cevapta tespite hukuki gerekçelerle itiraz etti. Cevaba göre 657'nin 28'inci maddesi memurların üyesi oldukları kooperatiflerin kurullarında görev alabileceklerini söylüyor, ancak diğer kooperatiflerin kurullarında görev alamayacaklarına dair açık bir hüküm içermiyor. Üniversite ayrıca öğretim elemanlarının memur olmadığını ve 657 sayılı Kanun'un onlara yalnızca bazı konularda uygulandığını savundu.
Üniversitenin savunmasında öğretim elemanlarının 2547 sayılı Kanun'a tabi olduğu ve bu Kanun'da memurlara yasaklanan pek çok şeyin öğretim elemanlarına serbest olduğu belirtildi. Ayrıca sermaye piyasası mevzuatına göre öğretim üyelerinin, tam zamanlı görevleri devam ederken halka açık şirketlerin yönetim kurullarında bağımsız üye olarak görev alabildiği ifade edildi.
Sayıştay bu açıklamaları kabul etmedi. Mevcut mevzuat dikkate alındığında bu gerekçelerin, öğretim elemanlarının yapı, kalkınma ve tüketim dışındaki kooperatiflerin kurullarında görev almasına 'hukuki bir geçerlilik getirmediği' sonucuna varıldı.
Üç Raporda Yer Aldı, Bugüne Kadar İşlem Yapılmadı
Sayıştay, bulgunun sonuç kısmında öğretim elemanlarının bu tür bir kooperatifin yönetim ve denetim kurullarında görev almasının 2547, 2914 ve 657 sayılı kanunlara göre mümkün olmadığını belirtti. Konunun daha önceki raporlarda da yer aldığına dikkat çekildi:
'2017, 2018 ve 2024 yılı Sayıştay Raporlarında da yer alması ve sonrasında ise yine aynı konunun İdaresine yazılmasına karşın bugüne değin herhangi bir işlem tesis edilmediği de anlaşıldığından, Rektörlükçe söz konusu mevzuata aykırı durumun kanuni hale getirilmesi için bir an evvel idari işlemlere başlanılması gerekmektedir.'
Bu tablo, kamu kaynaklarının kullanımı ve yükseköğretim kurumlarındaki yönetsel şeffaflık açısından önemli bir soruna işaret ediyor. Üniversite hastanelerinde görev yapan öğretim üyelerinin aynı zamanda ticari nitelikli kooperatif yapılarında yer alması, sağlık hizmetlerinin sunumu ve akademik bağımsızlık üzerinde gölge oluşturabilecek bir çıkar çatışması riskini beraberinde getiriyor. Sağlık çalışanları ve akademisyenler için etik ilkelerin korunması, kamu güveninin sürdürülebilirliği bakımından kritik önem taşıyor.
Bu haber, bugünkü tarih itibarıyla Personelsaglik.NET yazarı CEREN YILDIZ tarafından derlenmiş ve aktarılmıştır.
