Trafik kazasından sonra çoğu kişi yalnızca araçtaki hasara odaklanır. Araç servise bırakılır, eksper beklenir ve sigorta ödemesi takip edilir. Ancak süreç her zaman beklenildiği gibi ilerlemez. Bazen sigorta şirketi ödeme yapmaz, bazen de yalnızca onarım bedelini karşılar. Oysa kazadan sonra ortaya çıkan zarar sadece kaporta masrafı değildir. Aracın kullanılamadığı süre boyunca doğan ekonomik kayıp da hukuken talep edilebilir. Bu noktada birçok kişi sürecin nasıl ilerleyeceğini öğrenmek için bir Ankara avukat görüşüne ihtiyaç duyar. İşte bu zarar “araç mahrumiyet bedeli” olarak adlandırılır.
Birçok araç sahibi şu soruyu sorar:
“Arabam serviste haftalarca kaldı ama sigorta sadece tamir ücretini ödedi. Peki benim mağduriyetim ne olacak?”
Hukuken bu mağduriyet karşılıksız kalmak zorunda değildir.
Araç Mahrumiyet Bedeli Nedir?
Araç mahrumiyet bedeli, kazadan sonra aracın kullanılamadığı süre boyunca ortaya çıkan zararın karşılığıdır. Kaza olmasaydı araç kullanılacak, kişi işine gidecek, ticaret yapacak veya günlük hayatını sürdürecekti. Aracın serviste kaldığı süre boyunca bu imkân ortadan kalkar ve ekonomik kayıp doğar. Çoğu olayda bu zarar, aynı dosyada talep edilen araç değer kaybı ile birlikte değerlendirilir.
Bu zarar, araç tamir edilse bile ortadan kalkmaz. Çünkü sorun araçta oluşan hasar değil, kullanım hakkının geçici olarak kaybedilmesidir.
Örnek vermek gerekirse
• Günlük işe araçla gidiyorsanız ulaşım giderleri artar
• Ticari araçsa doğrudan kazanç kaybı oluşur
• Araç kiralamak zorunda kalınabilir
• Günlük yaşam düzeni bozulur
Bu nedenle araç mahrumiyet bedeli, onarım masrafından tamamen ayrı bir zarar kalemidir.
Sigorta Neden Bu Ödemeyi Yapmaz?
Uygulamada sigorta şirketleri çoğu zaman sadece araç hasarını karşılar. Çünkü dosyalar genellikle yalnızca “onarım faturası” üzerinden değerlendirilir. Araç mahrumiyet bedeli ise otomatik ödenen bir kalem değildir. Talep edilmesi gerekir.
Sigorta şirketi şu gerekçeleri ileri sürebilir:
• Dosyada böyle bir talep bulunmaması
• Servis süresinin belgelendirilmemesi
• Kusur oranı tartışması
• Araç kullanılmasa da alternatif imkanın olduğu iddiası
Bu nedenle birçok kişi bu hakkı olduğunu bilmeden dosyayı kapatır.
Sigorta Hiç Ödeme Yapmazsa Ne Olur?
Karşı tarafın sigortası ödeme yapmıyorsa süreç tamamen bitmiş sayılmaz. Sigorta ödeme yapmasa bile sorumluluk ortadan kalkmaz. Bu durumda sorumluluk doğrudan kazaya sebep olan kişiye yönelir.
Hukuki mantık oldukça basittir:
Kazaya kim sebep olduysa, zararı o karşılar.
Sigorta sadece bu sorumluluğu üstlenen bir teminattır. Sigorta ödemezse borç ortadan kalkmaz, yalnızca muhatap değişir.
Bu durumda yapılacak işlem:
- Zarar kalemlerini belirlemek
- Servis süresini belgelemek
- Karşı tarafa yazılı talep göndermek
- Ödeme yapılmazsa hukuki yola başvurmak
Araç Mahrumiyet Bedeli Nasıl Hesaplanır?
Hesaplama, aracın serviste kaldığı süreye göre yapılır. Ancak rastgele bir rakam belirlenmez. Değerlendirmede şu unsurlar dikkate alınır:
• Onarım süresi
• Aracın segmenti
• Günlük kullanım değeri
• Ticari veya hususi olması
• Piyasa rayiç kiralama bedeli
Mahkemeler ve bilirkişiler genellikle aracın günlük kiralama bedelini esas alır. Çünkü araç kullanılamıyorsa, yerine kullanılabilecek alternatif araç değeri gerçek zararı gösterir.
Ticari Araçlarda Durum Daha Farklıdır
Ticari araçlarda zarar daha somuttur. Çünkü araç çalışmadığında gelir de oluşmaz.
Örneğin
• Taksi
• Servis aracı
• Kurye aracı
• Nakliye aracı
Bu tür araçlarda yalnızca kullanım değil, doğrudan kazanç kaybı söz konusudur. Bu nedenle mahrumiyet bedeli çoğu zaman daha yüksek çıkar.
Servis Süresi Neden Çok Önemlidir?
Araç mahrumiyet bedelinin en kritik noktası, aracın kaç gün kullanılamadığının ispatıdır.
Bu yüzden şu belgeler mutlaka saklanmalıdır:
• Servis giriş çıkış kayıtları
• Onarım faturası
• Parça bekleme yazıları (varsa)
• Eksper raporu
Servis kaydı yoksa en güçlü hak bile ispat edilemez hale gelir.
Karşı Taraf “Param Yok” Derse
Sigortanın ödeme yapmadığı dosyalarda en sık karşılaşılan durum budur. Kusurlu sürücü ödeme yapmayabilir veya süreci uzatabilir. Bu noktada dosya artık trafik meselesi olmaktan çıkar, alacak meselesine dönüşür.
Zarar belgelenmişse şu kalemler birlikte talep edilebilir:
• Araç onarım bedeli
• Araç mahrumiyet bedeli
• Değer kaybı
• Diğer maddi giderler
Ödeme yapılmazsa hukuki başvuru gündeme gelir.
Araç Mahrumiyet Bedeli Ne Kadar Süre İçin Alınabilir?
Süre keyfi belirlenmez. Onarımın makul süresi esas alınır.
Yani aracın gereksiz yere serviste beklemesi değil, tamir için gerçekten gerekli olan süre dikkate alınır.
Parça tedariki, eksper incelemesi ve işçilik süresi bu kapsamda değerlendirilir.
En Sık Yapılan Hata
Birçok araç sahibi aracını yaptırdıktan sonra “dosya kapandı” diye düşünür. Oysa dosya kapanması, hakların sona erdiği anlamına gelmez. Özellikle mahrumiyet bedeli çoğu zaman talep edilmediği için ödenmez.
Hak talep edilmezse ödenmez.
Bu yüzden kazadan sonra yalnızca kaporta masrafına odaklanmak, zararın büyük kısmının görünmez kalmasına neden olur.
Sonuç Olarak
Sigorta ödeme yapmadığında süreç bitmez. Araç mahrumiyet bedeli, kazanın görünmeyen ama gerçek zararlarından biridir. Aracın kullanılamadığı süre ekonomik bir kayıptır ve belirli şartlar altında talep edilebilir.
Önemli olan kazadan sonraki ilk andan itibaren
• belgeleri toplamak
• servis süresini kayıt altına almak
• zarar kalemlerini doğru belirlemek
• süreci doğru yönetmektir.
Doğru kurgulanmış bir dosyada, yalnızca aracın tamiri değil, kullanılamadığı günlerin bedeli de talep edilebilir.
