Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Mayıs Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu'nu kamuoyuyla paylaştı. Rapora göre, tüketici fiyatları mayısta yüzde 1,71 artarken, yıllık enflasyon sınırlı bir yükselişle yüzde 32,61 oldu. Merkez Bankası, enflasyonun ana eğiliminin nisan ayına kıyasla gerilediğini bildirdi. Mayıs ayında ulaştırma hizmetleri, giyim ve işlenmiş gıda fiyatları enflasyonu yukarı taşırken, sebze öncülüğünde işlenmemiş gıdadaki düşüş yükselişi frenledi.
TCMB verilerine göre, mayıs ayında tüketici fiyatlarındaki aylık artış yüzde 1,71 olarak kaydedildi. Yıllık enflasyon ise 0,24 puanlık bir yükselişle yüzde 32,61 seviyesinde gerçekleşti. Bu dönemde tüketici fiyatlarının seyrini büyük ölçüde ulaştırma hizmetleri, giyim ve işlenmiş gıda fiyatları belirledi. İşlenmemiş gıda fiyatlarındaki düşüş ise enflasyon üzerinde sınırlayıcı bir etki yarattı.
Mevsimsel etkilerden arındırıldığında bir önceki aya benzer bir seyir izleyen aylık hizmet enflasyonunda, akaryakıt fiyat gelişmelerinin devam eden yansımalarıyla ulaştırma hizmet fiyatları ön plana çıktı. Temel mal enflasyonunda giyim ve ayakkabı alt grubundaki yükselişin etkisi hissedilirken, diğer temel mal alt gruplarında aylık enflasyon ılımlı bir seyir izledi. Gıda fiyatlarındaki düşüşte ise sebze ürünleri öncülüğünde işlenmemiş gıda alt grubu belirleyici oldu.
İşlenmiş gıda tarafında ise aylık enflasyon bir önceki aya kıyasla yavaşlamasına rağmen, süt ve süt ürünleri öncülüğünde yüksek seyretmeye devam etti. Enerji fiyatları aynı dönemde sınırlı bir düşüş kaydetti. Bu gelişmede, uluslararası petrol fiyatlarındaki gerilemenin etkisiyle akaryakıt fiyatları belirleyici oldu. Yurt içi üretici fiyatları üzerinde ise küresel enerji fiyat gelişmelerinin yansımaları etkili olmaya devam etti. Bu gelişmelerle üretici fiyatları yüzde 2,75 artarken, yıllık enflasyon 0,34 puan artışla yüzde 28,93 oldu.
Raporda, hizmet ve temel mallar gruplarının enflasyona katkılarının arttığı vurgulandı. Mayıs ayında tüketici fiyatları artışı yüzde 1,71 gerçekleşirken, yıllık enflasyon 0,24 puan artarak yüzde 32,61'e yükseldi. B endeksinin yıllık değişim oranı 0,79 puan artışla yüzde 31,30, C endeksinin yıllık değişim oranı ise 0,61 puan artışla yüzde 30,44 oldu. Yıllık tüketici enflasyonuna katkılar incelendiğinde, enerji, gıda ve alkolsüz içecekler ile alkol-tütün-altın gruplarının katkıları bir önceki aya kıyasla sırasıyla 0,29, 0,12 ve 0,03 puan azalırken, hizmet ve temel mallar gruplarının katkıları sırasıyla 0,40 ve 0,28 puan arttı.
Mevsimsellikten arındırılmış verilerle, tüketici fiyatlarının aylık artışı bir önceki aya kıyasla zayıfladı. Benzer şekilde B ve C göstergelerinde aylık enflasyon geriledi. Fiyat artışları B endeksini oluşturan gruplardan hizmette görece yatay seyrederken, temel mallar ve işlenmiş gıdada zayıfladı. TCMB bünyesinde takip edilen göstergeler, mayıs ayında enflasyonun ana eğiliminin bir önceki aya kıyasla gerilediğine işaret ederken, göstergeler üç aylık ortalamalar bazında ise belirgin bir değişim sergilemedi.
Hizmet fiyatları mayıs ayında yüzde 2,30 yükselirken, grup yıllık enflasyonu 0,77 puan artarak yüzde 41,07 seviyesinde gerçekleşti. Yıllık enflasyon ulaştırmada daha belirgin olmak üzere ulaştırma ve haberleşme gruplarında yükselirken, lokanta ve otel grubunda yataya yakın seyretti, kira ve diğer hizmetlerde ise geriledi. Ulaştırma hizmetlerinde fiyat artışı, akaryakıt fiyat gelişmelerinin yansımasına ek olarak bayramın etkisiyle yüzde 5,61 oranı ile güçlü seyrini korudu. Bu grupta, hava yolu ile yolcu taşımacılığı fiyatları (yüzde 15,22) öne çıkmaya devam etti, şehirler arası otobüs fiyatlarında artış (yüzde 5,46) görülürken, şehir içi ulaşım tarifeleri (tramvay, dolmuş, taksi vb.) de yükseldi.
Haberleşme hizmetleri yıllık enflasyonundaki yükseliş eğilimi bu dönemde de sürdü. Kira grubunda aylık artış yüzde 2,15 olurken, yıllık enflasyon 1,39 puan azalışla yüzde 49,77'ye geriledi. Lokanta-otel enflasyonu yüzde 1,87 ile önceki aya kıyasla yavaşlarken, diğer hizmetlerde de enflasyon yüzde 1,14 ile görece ılımlı seyretti.
Temel mal grubu fiyatları mayıs ayında yüzde 3,91 arttı, grup yıllık enflasyonu 0,74 puan yükselişle yüzde 17,26 oldu. Yıllık enflasyon giyim ve ayakkabı alt grubunda artarken, dayanıklı mal ve diğer temel mallar alt gruplarında geriledi. Yeni sezona geçişin devam ettiği giyim ve ayakkabı alt grubunda mayıs ayında tarihsel eğilimine kıyasla yüksek bir aylık fiyat artışı (yüzde 11,40) gözlendi. Dayanıklı tüketim mallarında fiyat artışı yüzde 1,32 ile önceki aya kıyasla sınırlı bir miktar yükseldi. Mobilya fiyat artışı yüzde 3,36 ile güçlü seyrini korurken, beyaz eşya fiyatları yüzde 2,79 artış ile geçen aya kıyasla hızlandı. Otomobil fiyat artışı yüzde 0,70 ile ılımlı seyrederken, diğer elektrikli ve elektriksiz alet fiyatları bu dönemde yüzde 0,85 azaldı. Diğer temel mallar alt grubunda da aylık enflasyon bir önceki aya kıyasla zayıflayarak ılımlı seyretti.
Enerji fiyatları mayıs ayında yüzde 0,17 gerilerken, grup yıllık enflasyonu 3,34 puan düşerek yüzde 43,88 oldu. Bu gelişmede, ham petrol fiyatlarına paralel olarak düşen akaryakıt fiyatları (yüzde -3,04) öne çıktı. Diğer taraftan, meskenlere yönelik doğalgaz fiyatları kademeli fiyat uygulamasına bağlı etkilerle yüzde 4,57 yükseldi. Diğer alt kalemler ise görece ılımlı bir seyir izledi.
Gıda ve alkolsüz içecekler grubunda fiyatlar mayıs ayında yüzde 0,48 azaldı, grup yıllık enflasyonu 0,31 puan yükselişle yüzde 34,86 oldu. Yıllık enflasyon, işlenmiş gıdada 1,64 puan artarken işlenmemiş gıdada 1,45 puan geriledi ve sırasıyla yüzde 35,31 ve 34,76 olarak gerçekleşti. İşlenmemiş gıda fiyatları, sebze (yüzde -14,63) ve et (yüzde -1,76) kalemlerindeki fiyat düşüşlerine bağlı olarak azaldı. İşlenmiş gıda alt grubunda aylık enflasyon yüzde 2,63 ile görece güçlü seyretmeye devam etti. Bu gelişmede ekmek-tahıl, et ürünleri ile çiğ süt fiyat artışını takiben süt ve süt ürünleri fiyatlarındaki yükselişler öne çıktı.
Yurt içi üretici fiyatları mayıs ayında yüzde 2,75 artarken, yıllık üretici enflasyonu 0,34 puan yükselerek yüzde 28,93 oldu. Ana sanayi gruplarına göre incelendiğinde, enerji fiyatları jeopolitik gelişmelerin etkisiyle yüzde 6,60 ile yüksek bir oranda artmaya devam etti. Ara malı fiyatları yüzde 2,94 artarken, sermaye malları ile dayanıklı ve dayanıksız tüketim mallarında fiyat artışları görece daha düşük oldu. Sektörel bazda incelendiğinde ise doğal gaz, ham petrol, kauçuk-plastik, kimyasal ürünler gibi jeopolitik gelişmelerin etkilerinin belirgin olduğu alt gruplarda fiyat artışları yüksek seyretti.
Personelsaglik.NET yazarı CEREN YILDIZ tarafından derlenmiş ve aktarılmıştır.
Sağlık Bakanlığı ve bağlı kurumların bütçeleri, enflasyonist baskılar altında özellikle tıbbi malzeme, ilaç ve enerji maliyetleri açısından zorlu bir dönemden geçiyor. Raporda vurgulanan işlenmiş gıda ve enerji fiyatlarındaki artış, hastanelerin gıda ve enerji giderlerini doğrudan etkileyerek sağlık hizmeti sunum maliyetlerini artırabilir. Bu durum, özellikle kamu hastanelerinin bütçe disiplinini sağlama çabalarını daha da karmaşık hale getirebilir.
