Okullarda Ruh Sağlığı Taraması Başlıyor: Erken Teşhis İçin Yeni Dönem

Sağlık Bakanlığı, çocuk ve ergenlerde ruhsal bozuklukların erken tespiti için okullarda kapsamlı bir tarama programı başlatıyor. 4, 7, 9 ve 11. sınıfları kapsayan anket temelli çalışma, risk düzeyine göre yönlendirme yapacak.

Türkiye'de son dönemde okullarda yaşanan olaylar ve dijital mecraların çocuklar üzerindeki olumsuz etkileri, Meclis Araştırma Komisyonu'nu harekete geçirdi. Komisyon toplantısında Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürü Erdoğan Öz, okullarda uygulanacak yeni ruh sağlığı tarama programının ayrıntılarını paylaştı.

Öz, otizm tarama ve takip programında önemli bir artış olduğunu belirtti. 2025 yılında 255 bin çocuk taranırken, bu yıl 14 Temmuz itibarıyla bu sayının 924 bine ulaştığını söyledi. Yönlendirme sonucu otizm tanısı alan çocuk sayısının 224'ten 476'ya, diğer tanıların ise 437'den 860'a yükseldiğini ifade etti. Bu veriler, erken müdahalenin ne kadar kritik olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.

Davranışsal Risk Faktörlerinin Değerlendirilmesi Çalıştayı'nın ardından okullarda sistematik bir taramanın gerekliliği ortaya çıktı. Öz, ruhsal bozuklukların yarısının 14 yaşından önce başladığını vurgulayarak, bu dönemin tam da okul çağına denk geldiğine dikkat çekti. Bu nedenle 10-18 yaş grubundaki öğrencilerin davranışsal risk faktörleri açısından taranması planlanıyor.

Yeni sistemde damgalama riskini ortadan kaldırmak için özel bir hassasiyet gösterilecek. Tüm öğrencilere uygulanacak kısa anketlerle çocuklara tanı konulmadan sadece risk değerlendirmesi yapılacak. 2026 yılında Ruh Sağlığı Eylem Planı kapsamında bu konuda çalışmalar tamamlanacak. Taramalar, öğrenci, veli ve öğretmenlerin katılımıyla gerçekleştirilecek. Anketlerde genel ruh sağlığı, öfke kontrolü, dürtüsel davranışlar, madde ve davranışsal bağımlılık, akran zorbalığı, kendine zarar verme riski ve istismar durumları sorgulanacak.

Risk düzeyine göre farklı müdahale yolları izlenecek. Düşük risk tespit edilen öğrenciler için okul temelli müdahale yapılacak ve rehber öğretmen görüşmeleri gerçekleştirilecek. Orta risk durumunda sağlıklı hayat merkezi veya aile hekimine yönlendirme yapılacak. Yüksek risk tespit edilen çocuklar ise doğrudan çocuk ve ergen psikiyatrisine sevk edilecek. Sağlık Bakanlığı, bu çocukların randevularını bizzat alarak herhangi bir gecikmeye izin vermeyecek. Aileler 24 saat içinde bilgilendirilecek ve gerekirse Çocuk Koruma Kanunu kapsamında süreç takip edilecek.

Personelsaglik.NET yazarı CEREN YILDIZ tarafından derlenmiş ve aktarılmıştır.

Projenin takvimine ilişkin soruları yanıtlayan Öz, Milli Eğitim Bakanlığı ile görüşmelerin sürdüğünü belirtti. Tarama sürecinin dijitalize edilmesinin önemine vurgu yapan Öz, formların öğretmenler, öğrenciler ve veliler tarafından dijital ortamda doldurulacağını, bu sistemin tamamlanmasının ardından uygulamaya geçileceğini kaydetti.

Bu girişim, Sağlık Bakanlığı'nın koruyucu ruh sağlığı hizmetlerini okullara taşıyarak, sağlık kurumlarının üzerindeki yükü hafifletme potansiyeli taşıyor. Erken teşhis sayesinde hastane başvurularının azalması ve kronik vakaların önlenmesi beklenirken, sağlık çalışanlarının özellikle çocuk psikiyatrisi alanındaki mesleki yükünün dengelenmesi açısından da önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.