Karayolu Taşıma Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde ticari araç kullanan şoförlerin mesleki yeterliliklerini belgelendirmesi yasal zorunluluktur. Bu doğrultuda düzenlenen SRC Belgesi, ticari taşıt sürücülerinin alması gereken mesleki yeterlilik belgesi olarak tanımlanmaktadır. Yolcu veya eşya/kargo taşımacılığı yapan tüm sürücülerin, yürütülen faaliyetin niteliğine uygun belge türüne sahip olması gerekmektedir.
SRC Belgesi Türleri ve Kapsamı
Taşımacılık sektöründeki faaliyet alanına göre tanımlanmış beş temel SRC belgesi kategorisi bulunmaktadır:
● SRC 1: Uluslararası yolcu taşımacılığı yapan sürücüler içindir.
● SRC 2: Yurt içi yolcu taşımacılığı yürüten şoförleri kapsar.
● SRC 3: Uluslararası eşya ve kargo taşımacılığı gerçekleştiren sürücülere verilir.
● SRC 4: Yurt içi eşya ve kargo taşımacılığı faaliyetlerinde zorunludur.
● SRC 5: Tehlikeli madde taşımacılığı yapan araç sürücülerinin alması gereken özel uzmanlık belgesidir.
Başvuru Koşulları ve Sınavlı SRC Alım Süreci
Sınavlı süreç üzerinden başvuru yapacak adayların öncelikle geçerli bir sürücü belgesine sahip olması gerekir. Kullanılacak araç sınıfına bağlı olarak yaş şartı değişkenlik gösterir; otomobil ve minibüs türü araçlar için 18 yaş, otobüs gibi yolcu taşıma araçlarında ise genellikle 21 yaş sınırı aranır. Karayolu taşımacılığında sürücüler için üst yaş sınırı 65 olarak uygulanmaktadır.
Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından yetkilendirilen kurumlar bünyesinde teorik eğitimlerin tamamlanması sürecin ilk adımını oluşturur. Müfredat dâhilinde ilkyardım, trafik kuralları, ulaştırma mevzuatı, güvenli sürüş teknikleri ve çalışma-dinlenme süreleri gibi konular işlenir. Eğitimi başarıyla bitiren adaylar, merkezi olarak düzenlenen teorik sınava tabi tutulur. Çoktan seçmeli sorulardan oluşan bu sınavda başarı sağlayan adayların yeterlilik kaydı oluşturulur.
Sınavlı Başvuru İçin Gerekli Evraklar
● T.C. Kimlik Kartı / Nüfus Cüzdanı fotokopisi
● Mevcut sürücü belgesi fotokopisi
● Biyometrik fotoğraf (son 6 ay içinde çekilmiş)
● Adli sicil kaydı belgesi (e-Devlet üzerinden temin edilebilir)
● Yetkili kurum başvuru formu
Sınavsız (Muafiyetli) SRC Belgesi Alım Süreci
Sınavsız veya muafiyetli başvuru hakkı, ehliyet edinme tarihine bağlı özel bir yasal düzenlemeyle tanınmıştır. Ehliyetini 25 Şubat 2003 tarihinden önce almış olan sürücüler, herhangi bir kursa katılmadan veya sınava girmeden doğrudan başvuru yapabilmektedir.
Muafiyetli başvuru işlemleri e-Devlet Kapısı üzerinden yürütülür. Sistem üzerinden "Muafiyetli SRC Belgesi Başvuru" hizmetine giriş yapıldıktan sonra, sürücü belgesi bilgileri ve talep edilen SRC türü seçilerek başvuru tamamlanır. Başvurunun onaylanmasının ardından ilgili mevzuat gereği belirlenen harç ve kart ücretinin ödenmesiyle belge aktif hale gelir.
e-Devlet Üzerinden Belge Sorgulama ve İndirme
Gerek sınavlı gerekse muafiyetli süreçleri başarıyla tamamlayan sürücülerin belgeleri fiziksel basım zorunluluğu olmadan dijital sisteme işlenmektedir. e-Devlet platformunda Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı bünyesinde yer alan "Mesleki Yeterlilik Belgesi Sorgulama" ekranı kullanılarak oluşturulan barkodlu belge, resmi denetimlerde geçerli kabul edilmektedir.
SRC belgesi süresiz geçerliliğe sahiptir. Ticari araç sürücülerinin yasal olarak faaliyetlerine devam edebilmeleri için SRC belgesine ek olarak her 5 yılda bir yenilenmesi gereken Psikoteknik Değerlendirme Raporu'nu da bulundurması gerekmektedir. Belgesiz ticari araç kullanımı durumunda, idari para cezaları ve aracın trafikten menedilmesi gibi idari yaptırımlar uygulanmaktadır.