2021’de Diyarbakır’daki DiyarLife adlı özel hastanede E.K. ve H.K. çiftinin üçüncü çocuğu Down sendromlu doğdu. Çift, kadın hastalıkları ve doğum uzmanı S.A.’yı sorumlu tutarak davacı oldu.
Arabulucu aşamasında anlaşamamışlar
Diken’e konuşan ailenin avukatı Ferhat Yiğit’in anlattığına göre mevzu önce arabulucuda görüşüldü. Ailenin 700 bin lira üzerinden anlaşma teklifini doktor kabul etmedi.
Dosya böylece mahkemeye taşındı ve Diyarbakır Ergani 1’inci Asliye Hukuk Mahkemesi’nde görülmeye başladı.
Dava dosyasındaki ifadelere göre aile doktorun gebelikte sık görülen anomalilerin yakalanmasında kullanılan ikili, üçlü tarama testlerini istemediğini ve kendilerini bilgilendirmediğini öne sürdü.
S.A. ise ikili ve üçlü tarama testlerinin yapılması gerektiğini aileye söylediğini ve Down sendromu dahil olası riskleri anlattığını savundu. Dahası, ailenin, “Siz Allah’tan daha iyi mi biliyorsunuz?” diyerek testleri yaptırmak istemediğini öne sürdü.
Gebeliğinin 17’nci haftasına kadar S.A.’ya muayene olan 35 yaşındaki E.K., takipleri için Ergani Devlet Hastanesi’ne gitti. Hastanedeki muayeneler sırasında çekilen ultrasonografilerde de bebekte Down sendromu tespit edilmedi.
Avukat: Bilgilendirildiklerini gösteren belge yok
Avukatı Ferhat Yiğit Diken’e hastaneden alınan epikriz raporlarında tarama testlerinin istendiğine dair herhangi bir beyan bulunmadığını söyledi. Yiğit, davanın bu raporlara dayanarak açıldığını belirtti.
“Hastane ve hekim davayı açtıktan iki yıl sonra durumun ciddiyetini anladı. Bilgisayarda düzenlenmiş, tarama testi önerildiğine dair raporlar sunuldu. Onam formu, aydınlatma belgesi, imza (ailenin) vs. hiçbir şey yoktu. Sözlü onam da alınmamış. Ailenin bilgilendirildiğini gösteren hiçbir belge yok.”
‘Tazminat miktarı yüksek değil’
Yiğit’e göre tazminat miktarı yüksek değil: “Türkiye’de kadınların ortalama yaşam süresi olan 78 yaş baz alındı. Sürekli iş görmezlik, bakıcı, eğitim giderlerini göz önüne alınarak tazminatı hesapladılar. Aslında davanın değeri 43 milyon lira. 26 milyon lirası faiz. İcra kapak hesabıyla 77 milyon lira oldu.”
Yiğit, bazı doktor ve meslek örgütlerinin, avukatların böyle aileleri bulup dava açmaya ikna ettiği savına karşılık şunları söyledi:
“Aile üç çocuklu ve yoksul. Diğer iki çocukları sağlıklı. Çocuklarının Down sendromlu olduğunu doğduğu gün öğrendiler ve ertesi gün benim yanıma geldiler. 10 senedir büromuzda malpraktis davalarıyla ilgileniyoruz. Böyle bir davayı kazandım diye reklam peşine de düşmedim.”
Doktor S.A. ve avukatı Diken’in sorularını yanıtlamak istemedi.
Dernek başkanı: Söylememesi mümkün mü?
Dava dosyasını gören Türk Jinekoloji ve Obstetrik Derneği (TJOD) Başkanı Prof. Dr. İsmail Mete İtil’e göre doktor aileden üç defa onam almış:
“Kanunlara göre yazılı onam şart değil. Sözlü onam yeterli. Buna rağmen hekim, ailenin 17’nci gebelik haftasına kadar testleri istemediğini yazılı not etmiş. Bunu söylememesi mümkün mü? Hasta kesinlikle kabul etmemiş.”
‘Bakanlık önlem almalı’
Bu ve benzeri vakalara karşı Sağlık Bakanlığı’nın düzenleme yapması gerektiğini söyleyen İtil, şöyle devam etti:
“Bakanlık ‘Sözlü bildirim yeterli’ demeli ya da MEDULA hastane sisteminde ikili, üçlü test isteyip istemediğinin işaretlenmesi sağlanmalı.
Çünkü biz biliyoruz ki birçok aile testler bebekte sorun olduğunu gösterse de gebeliği sonlandırmak istemiyor.
İstemeyenlerin hepsi sonradan duruma da razı olmuyor. Tazminat almak için dava açıyor.
İspat hükümlülüğü sadece hekimde olmamalı. Hasta tarafında da olmalı.
Bu davaların tüketici mahkemelerinde de görülmesi doğru değil. Mahkemelerden çok yüksek tazminatlar çıkıyor.
Ayrıca tarama testleri yüzde 100 göstermez. Yüzde 100 sonuç veren amniyosentez işlemiyse rutin olarak, herkese yapılamaz. Çünkü düşük riski var. Hekimi de düşünerek bir yol bulunması lazım.
Zaten jinekoloji dahil tüm cerrahi branşlardan kaçış var. Sebeplerinden biri de açılan davalar.”
Son olarak Gaziantep’te bir doktor yine malpraktis gerekçesiyle toplam 109 milyon lira tazminat cezasına çarptırılmıştı. Bu, Türkiye’deki en ağır malpraktis cezası.